Mirjam Vossen is journalist, gastdocent en onderzoeker. Momenteel doet zij onderzoek naar framing van mondiale armoede aan de universiteit van Nijmegen en Leuven. Daarnaast is zij chefredacteur van MyWorld magazine, een vakblad voor actieve wereldburgers, en redacteur bij het Wereldpodium.

In 2011 verscheen een herziene uitgave van Eerste hulp bij ontwikkelingswerk, een praktische gids voor voor iedereen met projecten in het Zuiden. Met Marga van Zundert schreef zij in 2011 de gids Meedoen: open uw project voor kinderen met een handicap. In 2009 verscheen Voorbij de borrelpraat - feiten en fabels over ontwikkelingshulp.

Hier vindt u Mirjams artikelen over (doe-het-zelf) ontwikkelingswerk.
ehbo-3d ehbo-3d

Afrika heeft nieuwe beelden nodig

Scholieren afrikan’GO magazine, juni 2013

Mijn neefje Jesse van 9 gaat deze maand knutselwerkjes verkopen voor de kinderen in Afrika. Met twee vriendjes is hij ijverig in de weer met touw, lijm en papier en met het fraaie resultaat staan ze straks achter de kraam op de fancy fair van hun school. De opbrengst is voor Benin. Want, zo weet Jesse, ‘de kinderen daar hebben niets’. Met het geld van de markt kunnen ze misschien pennen en schriften kopen.

Jesse vertelt het mij met rode konen en ik ben geroerd. Een jongen van 9 met het morele besef dat hij zich moet inzetten voor kinderen die het minder hebben: fantastisch. Maar er bekruipt me ook een gevoel van ongemak. Hier staat een jongen van 9, die nooit in Afrika is geweest, maar die één ding zeker weet: de kinderen zijn er arm, en wij moeten hen helpen. Lees verder…

Toerisme

Redactioneel - voetballen in MalawiMyWorld Magazine, juni 2013

Toerisme naar ontwikkelingslanden zit in de lift en dat brengt veel MyWorld-leden op ideeën. Met een man of veertig kwamen we onlangs samen in het Tourism Café. Als ervaringsdeskundige mocht ik vertellen hoe ik jarenlang mijn groepsreizen naar Malawi had aangepakt.

Vaste prik was een bezoek aan het dorp van mijn vriendin Veronica. In kleine groepjes gingen ‘mijn’ reizigers op verkenningstocht, onder leiding van een dorpsbewoner die tot gids was gebombardeerd. Ze kregen uitleg over de tabaksoogst en keken binnen in de donkere dorpshuizen. De vrouwen kookten een lunch van maïspap en rivierkreeftjes en de middag eindigde met een potje voetbal tegen het lokale team, dat ons steevast in de pan hakte. Lees verder…

Ellende loont niet lang(er)

Honger in beninMyWorld Magazine, juni 2013

Hoe overtuig je donateurs dat ze jouw ontwikkelingsproject moeten steunen?  Simpel: door ze duidelijk te maken hoe schrijnend het gebrek aan voedsel, tekort aan scholen en het lot van straatkinderen er is. Niet doen, zeggen steeds meer ontwikkelingsorganisaties: op termijn haalt dat het draagvlak voor ons werk juist onderuit.

Je zou verwachten dat ze er bij Wilde Ganzen liever niet meer aan worden herinnerd. Maar voor MyWorld willen ze ‘de discussie’ van eind vorig jaar best nog een keer boven tafel halen. Die discussie ging over een campagnefoto waarop een klein zwart jongetje treurig in de camera blikt. Zijn mondhoek hangt naar beneden en het begin van een uitpuilend buikje is nog net te zien. ‘Honger in Benin! Wilt u er ook iets aan doen?’, zo luidt de tekst naast zijn linkeroor. Financieel was de actie een succes: de opbrengst was voldoende om bijna negenduizend mensen te helpen bij het verbouwen en opslaan van voedsel. Maar de foto oogstte kritiek, onder andere op de website van ontwikkelingsvakblad Vice Versa: zo’n zielig jongetje tonen, dat was not done. Het zou het stereotype beeld bevestigen van ‘honger, kind, Afrika’. Er cirkelden nog nét geen vliegjes rond zijn ogen. Lees verder…

Naïeve hulpverlener, gewiektste Afrikaan

mosquito netZuster Mien Leistra is een van de laatst overgebleven missionarissen in Afrika. Ze woont al 22 jaar in Kenia en heeft kritiek op het werk van ontwikkelingsorganisaties. In een artikel in dagblad Trouw vertelt ze dat overal in haar dorp ‘muskietennetten over de akkertjes liggen’. Die had een hulporganisatie gratis weggegeven.

Je ziet het voor je. In een Keniaanse moestuin lacht een vrouw in haar vuistje om de dromerige ontwikkelingswerker die vorige maand met de jeep uit de stad kwam om klamboes uit te delen. Boven haar tomatenplantjes hangt een wapperend groen net. Natuurlijk heeft ze dat ding niet boven haar bed gehangen. Het is perfect om haar pas geplante vruchten tegen de vogels te beschermen. Het oordeel is gauw geveld: naïeve hulpverlener, gewiekste Afrikaan. Lees verder…

Gevangen in targets

De afgelopen dertien jaar spraken we over wereldwijde armoede vanuit de Millenniumdoelen. We ontwierpen aansprekende symbolen, formuleerden ‘targets’  en ‘indicatoren’, en begonnen te bouwen en te regelen: scholen, ziekenhuizen en zendmasten. De mobiliserende kracht van de Millenniumdoelen was groot. Maar de nadelen waren dat ook.

Mirjam Vossen en Ralf Bodelier
Blog voor ‘The Future We Want’, One World, 1 februari 2013

De Millenniumdoelen kunnen goed worden verbeeld. Alleen al de vormgeving is sterk: eenvoudige, Dick Bruna-achtige tekeningen in frisse pastelkleuren. Een kind begrijpt ze. Mooi. Deze eenvoud kenmerkt ook de doelen zelf: ‘ieder kind naar school’, ‘een einde aan de honger’. Prachtig. Tel daarbij op dat ook de effecten goed te meten zijn. ‘In 2015 volgen alle kinderen, jongens en meisjes, volledig basisonderwijs.’ Geweldig. De Millenniumdoelen spreken zo sterk tot de verbeelding dat ze in de loop van de jaren ’90 een brede coalitie van overheden, maatschappelijke organisaties en burgers wisten te mobiliseren. Lees verder…

Hardvochtig

MyWorld Magazine, december 2012

Mkimbizi Gerezani uit Oost-Congo zat maandenlang gevangen in Zeist. Niet omdat hij een crimineel is, maar omdat hij zonder papieren in ons land verbleef.

Zijn cel moest hij delen met drie anderen. Twee uur per dag mochten ze naar buiten, de rest van de tijd zaten ze naar elkaar te kijken, te piekeren en te huilen. Ze hadden geen idee hoe lang ze vast zouden zitten. Dagen, weken, maanden? “Een man zat er al acht maanden en gleed weg in een depressie. Wanneer hij urenlang huilde, probeerden we hem op te vrolijken door basketball te spelen met een rol wc-papier en een prullenbak.” Lees verder…

‘Regel niet alles voor de ander’

MyWorld magazine, december 2012

Veel vrijwilligers zetten projecten op met dorpscomités, schoolbesturen of vrouwengroepen in ontwikkelingslanden. De kwaliteit van de projecten hangt af van hún deskundigheid. Maar wat te doen als die er niet is?

Jacques van Paassen van Stichting Water is Our World wist dat het een hele opgave zou worden. De afgelopen jaren reisde hij talloze keren naar Zuid-Senegal, waar hij met een dorpscomité in Abéné werkte aan de verbetering van de drinkwatervoorziening. Maar niemand in het comité had verstand van water. Evenmin was er iemand die kon boekhouden of een begroting kon opstellen. “Ze waren absoluut van goede wil”, zegt Van Paassen. “Maar de activiteiten vielen steeds stil. Er kwam geen systeem van geld innen. Ze wisten niet wat ze moesten doen.”In het Indiase Jabalpur heeft Stichting Namasté India een vergelijkbaar probleem.  Namasté India werkt daar aan het opleiden van analfabete meisjes en metselaars samen met JDSSS, de maatschappelijke organisatie van het lokale bisdom. De afspraak is dat JDSSS een deel van haar inkomsten zelf binnenhaalt. “Maar niemand heeft daar ervaring mee”, zegt bestuurslid Ton van den Bersselaar van stichting Namasté India. “Het gebied is bovendien straatarm. Ondanks de afspraken komt het er nauwelijks van. Intussen stijgen de uitvoeringskosten. We maken ons daar steeds meer zorgen over.” Lees verder…

Nadruk op ‘eigenbelang’ kan draagvlak ondermijnen

MyWorld,  5 oktober 2012

Moeten we hulp geven uit morele motieven? Of gaat het om ons eigenbelang? Voor de Britse conserva-tieven is het helder: investeren in ontwikkelingshulp is goed voor Engeland.

Ontwikkelingslanden van vandaag zijn immers de handelspartners van morgen. Dat zegt  Mark Lowlock, de Britse secretaris-generaal van ontwikkelingssamenwerking vandaag in dagblad Trouw. Daarom houdt de conservatieve Britse regering vast aan zijn voornemen om het budget voor ontwikkelingssamenwerking te verruimen.  Volgens MyWorld-redacteur Mirjam Vossen is het benadrukken van ‘eigenbelang’ echter geen goed idee. Lees verder…

Warme gloed

MyWorld magazine, september 2012

Het geeft me een goed gevoel om mensen in ontwikkelingslanden te helpen. Als schijn je zoiets niet hardop te mogen zeggen.

In ons nuchtere Nederland is het immers not done om te pronken met altruïsme. Daarom hullen wij, actieve weldoeners, ons in stilzwijgen. We zeggen dat we het niet voor onszelf doen, maar in stilte genieten we wanneer we blije kleuters zien die dankzij ons een speeltuin kregen.

Hulp geven is dus fijn. Maar hoe is het om hulp te krijgen? Ook dat is fijn natuurlijk. Als straatkind in India ben je blij met een warm bed in een opvanghuis. En als arme boerin in Zambia ben je verguld met een gratis zak kunstmest.  Zo maken wij, hulpgevers en hulpontvangers, elkaar stilzwijgend blij: de arme krijgt zijn kunstmest, de gever zijn warme gloed. Lees verder…

Bananenbal

MyWorld Magazine, juni 2012

Sommige filmpjes op internet blijven dagenlang in je hoofd hangen.  De TED-talk van de Nigeriaanse Chimamanda Adichie is zo’n filmpje.

Bewogen vertelt deze jonge schrijfster hoe ze als studente vanuit Lagos in Amerika belandt. Daar wordt ze onaangenaam getroffen door het Afrikabeeld van de blanke Amerikanen. Haar studiegenoten hebben medelijden, want Chimamanda komt uit een oord vol ellende.  Wel willen ze graag Chimamanda’s ‘tribal music’ horen. Maar ze reageren teleurgesteld wanneer Chimamanda een tape van Mariah Carey tevoorschijn haalt. Lees verder…